Os autores franceses protagonizan unha das exposicións do Viñetas 2026 coa súa novela gráfica ‘Jiujitsufragistas’

A Coruña.— Lisa Lugrin e Clément Xavier levan décadas contando historias a través do cómic, desde que se coñeceron no instituto hai xa máis de 20 anos. Lisa estudou antropoloxía e cine e diplomouse na Escola de Banda Deseñada de Angoulême. Conxuntamente co seu compañeiro de viaxe Clément Xavier, que tamén estudou na Escola de Banda Deseñada de Angoulême, fundou Na *Éditions. Ambos foron acollidos en residencia na Maison des Auteurs de Angoulême e participaron na obra colectiva Afghanistan (2011). En 2015, recibiron o premio Revelación no Festival de Angoulême por Yékini, le roi des arènes. Como guionistas, asinaron de xeito conxunto a adaptación a cómic de Une histoire populaire de France (debuxada por Gaston) e os álbums Washing-Town (con debuxo de Fanny Grosshans) e Waco Horror: Elizabeth Freeman, l’infiltrée (debuxado por Stéphane Delarue), alén de realizaren algúns traballos en solitario. Chegan ao Viñetas coa súa única novela gráfica traducida ao español, Jiujitsufragistas, na que contan a historia de Edith Garrud, que adestrou en jiujitsu as gardacostas de Emmeline Pankhurst a principios do pasado século XX. Foi o seu xeito de combater a violencia policial contra as sufraxistas nos anos máis duros da súa loita.

P. A vosa novela gráfica Jiujitsufragistas é moi diferente a outros libros que abordan esta temática histórica. O enfoque é orixinal e podería parecer incluso unha mestura estraña. Como chegastes a esta proposta, a este mix?

Clément Xavier: . Houbo moitísimas razóns polas que decidimos abordar esta historia, a verdade, pero a primeira foi que cando escoitei falar desta historia, sufraxistas que practicaban jiujitsu, enseguida me enganchou; interesoume porque Lisa practica unha arte marcial similar ao jiujitsu desde hai uns anos. Iso chamoume a atención, porque me pareceu curioso, e foi a partir de aí cando que me interesei nesta historia e en coñecela.

Lisa Lugrin: . Entón vimos que ademais é unha historia moi pouco coñecida sobre as sufraxistas e, en xeral, démonos conta de que hai moitas loitas moi relacionadas co noso mundo e que foron totalmente esquecidas. Pensamos que é moi importante lembralas e non volver a partir de cero nesas loitas hoxe en día. Inspirarse no que xa sucedeu é moi importante.

P. Neste caso concreto, falades do dereito ao voto das mulleres.

Lisa. Si. No ano 2018 celebrábase o centenario da obtención deste dereito en Reino Unido e organizáronse exposicións. Fomos velas e había unha foto dunhas mulleres que tiñan os puños levantados e eu fixeime moito porque aquela imaxe me resultaba moi poderosa, estaba a falarme. Era a primeira vez que eu vía unhas mulleres tan reivindicativas, con este tipo de forza común. Nunca vira esa imaxe. Mulleres unidas que empurran.

P. Nun libro como este é especialmente importante a parte de documentación. Como a afrontastes?

Lisa. A verdade é que tivemos sorte, porque xustamente coincidiu coa celebración do centenario en Inglaterra do dereito ao sufraxio feminino, así que fomos a Londres e había moitas exposicións que puidemos visitar.

Clément. Había moita documentación accesible, e tivemos a sorte de que fose posible consultala de xeito relativamente doado. Noutras ocasións non nos sucedeu así.

P. Canto tempo durou todo o proceso de elaboración e redacción do libro?

Lisa. Creo que aproximadamente un ano e medio.

P. Jiujitsufragistas traduciuse ao español e publicouse no noso país en 2023. Foi traducido a outros idiomas? Cal foi a súa acollida internacional?

Lisa. Traduciuse e publicouse nos Estados Unidos.

Clément: . E en Alemaña tamén.

Lisa. A acollida en Francia foi un pouco peculiar, porque se publicou nunha colección de libros de historia e deportes, cun público maioritariamente masculino, e o noso editor pasouse moito tempo sen chamarnos ao principio. Non foi un éxito rápido, senón un traballo de boca a boca; co tempo, foise falando del e o libro fíxose un oco.

P. Nesta edición do Viñetas, dedicada á loita polos dereitos sociais e a memoria histórica, que credes que achega o cómic á difusión da memoria histórica?

Lisa. Creo que o cómic é fantástico para falar das loitas e para falar, en xeral, de moitos temas sociais. É fantástico porque pode chamar a atención de moita xente que nunca van ler grandes ensaios nin libros longos. Pode servir para que lles entre gana de lelos e, en todo caso, é unha porta de entrada e permite ademais falar de diversos temas e mesturar feitos reais e ficción, e consegue que se cree unha empatía cos personaxes que fai que os lectores conecten máis co que lles pasa. Evidentemente, cando estás a crear o libro, hai que elixir, non se pode falar de todo, pero para min é estupendo, porque o cómic che permite ir metendo pequenos toques de distintos temas e así, se logo estás interesada, investigalos. Pero, sobre todo, a conexión que se crea cos personaxes.

Outra cousa que me gusta moito tamén é que por exemplo, aquí, coas sufraxistas, damos moitos puntos de vista. Entre elas tampouco estaban totalmente de acordo, pero despois ti como lectora podes facerte a túa propia idea.

Clément. A banda deseñada é unha arte tremendamente popular e iso é xenial porque consegue que moita xente non se sinta impresionada ou intimidada por algúns temas grazas ás ilustracións; a posta en escena resúltalles accesible, abordable. É algo que adoro do cómic.

P. As vosas impresións do Viñetas e da vosa estancia na Coruña?

Lisa. Fantásticas en todos os sentidos. A exposición é incrible; a xente, moi amable; o equipo é fantástico. Encantounos coñecer os artesáns que fixeron as pezas extraídas do cómic... No que se refire á Coruña, coñecemos un pouco a cidade, percorremos a zona próxima á torre de Hércules, paseamos xunto ao mar...

P. Podedes contarnos en que proxecto estades a traballar agora?

Lisa. En varios. Un deles vai da amizade e o outro é sobre os dereitos da natureza, en particular sobre o río Ganxes.

P. Pola vosa bibliografía actual e vendo os proxectos que tedes entre mans, queda claro que traballades con temáticas moi moi diferentes. Gústavos cambiar a miúdo? Axúdavos nos procesos creativos?

Lisa. Pois houbo períodos nos que traballamos en proxectos históricos e outros en que nos centramos en argumentos máis modernos, pero, de todos os xeitos, fundamentalmente, sempre traballamos en cómics dalgún xeito anticapitalistas, que contan historias de persoas que intentan atopar alternativas a un sistema opresivo que se centra demasiado no diñeiro. Creo que hai un fío vermello que dalgunha forma une todos os nosos proxectos. Traballamos con historias alternativas que ofrecen esperanzas.

P. Interésavos entón especialmente tamén esta perspectiva histórica da que falabades?

Lisa. De pequena non me interesaba a historia, e a verdade é que non entendía por que lle interesaba a ninguén. Co paso do tempo, decateime de que a historia non vai só da xente poderosa. Vai tamén das historias da xente pequena, e, neste contexto sociopolítico no que vivimos, penso que é moi bo lembrar as historias da xente que realmente quixo cambiar a historia.

Clément: . No caso de Jiujitsufragistas e noutros tamén, sucede ademais que, aínda que sucedese hai 100 anos, hai gran relación coa actualidade. En Francia vivimos nos últimos anos situacións de represión policial similares ás das sufraxistas.

Lisa. Si, por exemplo, todo o que sucedeu coas manifestacións dos chalecos amarelos foi terrible. O paralelismo é tan grande que asusta. Non pensaba que puidese suceder algo así na Francia actual.

P. Como funcionades como tándem creativo?

Lisa. Nos procesos creativos sempre hai tensións, e iso é lóxico, pero temos claros os límites. Clément é o guionista, e hai momentos nos que é el quen ten que tomar a decisión final e, outras veces, eu. O feito de traballarmos e vivirmos xuntos permítenos conversar sobre os temas cumpridamente.

Clément. Hai cousas que están moi claras. Cando empezamos a traballar cun tema, temos que estar de acordo os dous, pero despois, durante o tempo en que estamos a traballar no libro, o proceso é permeable, flexible. Nutrímonos das ideas de ambos continuamente.

P. Unha recomendación dalgunha novela gráfica ou cómic que lésedes recentemente e que vos gustase.

Lisa. Eu recomendaría un libro de Tillie Walden, editado por La Cúpula, En un rayo de sol, que vin nas casetas da Rúa BD. O debuxo é fantástico, e a historia, tamén. É de ciencia ficción.

Clément. Eu quero dicir que nos impresionou moito a diversidade de casetas, de libros que se atopan aquí, e algunha caseta como a da asociación Chilli Com Carne. E en Garbuix Books paréceme estupendo La espera, de Mario Trigo.

A súa novela gráfica Caridad del Río protagoniza unha das mostras arredor da memoria histórica do Viñetas 2026

A Coruña.— A Pep Brocal gústalle definirse de formas diversas; entre elas, debuxante e autor, aínda que o que deixa translucir a través dos seus traballos e as súas palabras é que, en realidade, este autor que leva xa máis de 40 anos contando historias en viñetas é totalmente inclasificable. Participou nos oitenta nas revistas Zona 84, Tótem e Cairo e foi un dos fundadores da revista Mr Brain. Colaborou nas revistas infantís Cavall Fort e Tretzevents, e publicou cómics para primeiros lectores en Mamut (series «El pequeño Olaf» e «Lily Megamosca»). En 1995 foi galardoado como autor revelación do Salón do Cómic de Barcelona. En 2019, a súa obra Inframundo recibiu o premio ACDCómic da crítica. A súa obra Caridad del Río, que forma parte da exposición Viñetas con Memoria Social no Kiosco Alfonso, aborda a controvertida figura desta muller que foi espía soviética e nai do asasino de Trotski.

P. Cal é o teu vencello co Viñetas?

Coñézoo dende hai tempo, por suposto, porque leva xa moitos anos e sempre tiven moita gana de vir, e curiosidade, porque ademais tiña como vinte e poucos anos cando estiven na Coruña e fascinoume, e este festival é case como unha festa e unha maneira de compensarme socialmente os meus illamentos creativos.

Este tipo de encontros para min son fundamentais, porque o traballo creativo é moi solitario e necesitas ese tempo de encontro, de feedback con lectores e lectoras, outros autores e autoras, editores e editoras. Necesítalo para seguir avanzando no teu traballo máis alá das buscas interiores.

P. Vés ao festival cunha exposición centrada no teu libro dedicado a Caridad del Río. Como xorde este proxecto?

Pois xorde en 2019, cando se convoca o primeiro premio Ara de banda deseñada de non-ficción en catalán. Para min era un reto, porque nunca desenvolvera un proxecto así, de maneira que, conxuntamente coa miña parella, nos puxemos a elaborar unha lista de personaxes históricos nos que podería centrarse a obra. Todos os nomes na lista eran de mulleres, porque tiñamos claro que tiña que ser así. Hai moitos menos libros e menos documentación sobre figuras femininas, e nesa lista Caridad enseguida destacou como unha das propostas máis interesantes para levar ao cómic por moitos motivos.

É un personaxe potentísimo, hai documentación porque é relativamente recente, viviu no século XX e hai fotografías e documentos. Finalmente realicei o proxecto e gañei o premio Ara, pero o que pedían era só un proxecto de 14 páxinas; entón, Garbuix ofreceume a posibilidade de levar adiante unha novela gráfica e púxenme a iso. O libro publicouse finalmente en decembro de 2025.

P. Despois de todo este traballo de anos, que pensas de Caridad del Río? Como a definirías?

Foi unha muller extraordinaria pola súa personalidade e polo seu tremendo compoñente de rebeldía, que a marcará para toda a vida. Era apaixonada, irascible, potente. Ela non facía nada a medias, porque non sabía facelo así. Sempre era todo ou nada. Viña dun contexto burgués por completo e vencellouse a movementos políticos e viviu momentos históricos tremendos.

P. Dicías antes que ti viñas de traballos moi diferentes. Como foi o proceso de documentación?

Non tiña nada que ver co que fixera ata agora; eu, por exemplo, fixen un libro protagonizado por un cosmonauta, e, entón, cales son os escenarios? Pois un ceo con estrelas. Pero, claro, no momento en que decides que vas tratar un personaxe real e os escenarios van ser tamén reais e ademais non serve o París actual (ten que ser o do ano corenta e pico ou o México do sesenta ou a praza Vermella de Moscova do ano tal), pois tes que tirar de películas, de fotografías. E tamén, por suposto, utilizas a imaxinación e unha certa lóxica, pero é moi esixente cando fas algo así, porque, ademais, nunha novela isto cóntalo con palabras, pero no cómic tes que amosalo.

P. Como te defines? Historietista, creador, autor de cómics, autor, debuxante…?

En realidade son debuxante e penso como debuxante, pero tamén me considero autor. Porque non só debuxas nun cómic, tamén traballas coas palabras e tamén estás montando unha historia. É certo que os ladrillos que usas son debuxos, pero o resultado é algo máis. Todo se fundamenta no debuxo, pero hai algunhas historias que te poden atrapar mesmo cun debuxo feo, porque é a historia a que te ten que enganchar.

Por iso digo que o cómic é algo máis difícil de acoutar. Ten aínda moito percorrido por diante, todo depende do talento e dos autores e autoras que vaian xurdindo. Diso depende que evolucione máis ou menos, vaia para aquí ou para alá, se expanda…

P. Nesta edición do Viñetas, a memoria histórica ten gran relevancia. Cres que o cómic achega algo neste ámbito?

Eu creo que o cómic é interesante per se. É certo que hai quen considera que pode ser útil para achegar a lectores de todo tipo a determinadas temáticas. Esa utilidade eu tamén a vexo, pero gústame crer que o cómic é un fin en si mesmo, non só a escaleira para chegar a que a xente se interese pola historia. É un porto de chegada en si mesmo.

E no caso concreto do meu libro, o primeiro que me fascinou foi a personalidade de Caridad del Río, unha muller burguesa que parecía destinada a vivir toda a súa vida como tal e, non obstante, ten unha vida de película, e ao mesmo tempo permitía facer o retrato de toda unha época, de todo o século XX. A burguesía de principios de século, o pistoleirismo, a loita de clases, os baixos fondos, o anarquismo, o comunismo, a I Guerra Mundial, a Guerra Civil, a II Guerra Mundial, o exilio, a espionaxe, a guerra fría e ata case case o declive da Unión Soviética, porque esta muller viviu bastantes anos e tivo tempo de velo.

P. Tes gana de retomar a lista de protagonistas históricas que elaborastes e facer un novo libro?

A verdade é que é moi interesante como reto, pero hai que dicir que é moi esixente tamén. Lin un montón de libros, vin un montón de películas, documentais… Porque o que fas ten que estar fundamentado, hai que facelo seriamente. A banda deseñada é válida para calquera tema e é moi directa e chega moi rapidamente ao lector. E tes que poñerlle os teus recursos de historietista, unha certa dose de imaxinación e fantasía, porque non estabas nesas conversas e tes que poñerlles voz a eses personaxes.

En definitiva, cando fas calquera cómic tes que conseguir que a historia funcione, que non só sexa un compendio de feitos. Ten que haber unha aventura.

P. A túa carreira é longa e ampla, con rexistros moi diversos, para infantil e adultos. Nunha parte importante dos teus libros hai unha certa tendencia existencialista e filosófica. Sempre escondes preguntas sobre quen somos no teu traballo?

Os autores sempre trasladamos ao papel as nosas propias inquietudes. O que che pasa por dentro está aí sobre o papel, e a min estes temas sempre me interesaron porque creo que tamén están na base de todo. Quen somos, de onde vimos, a onde imos… Esas frases que pode que soen a chiste, pero seguen por resolver.

O que pasa é que hai modos de tratalo, porque eu sempre intento darlle un enfoque humorístico, mantendo un misterio e intentando crearlle un sorriso ao lector para levalo da man ao que en definitiva non deixa de ser unha aventura, aínda que teña todo ese fondo existencialista.

É certo que hai varias obras miñas con ese esquema, pero por iso me gusta romper dinámicas e pasar a falar dun personaxe histórico como Caridad del Río. Facer algo distinto e ver logo como retomar.

P. No teu novo libro, Anatomía de un esqueleto, volvesás andadas existenciais.

Si, neste caso son as vivencias tamén en clave dramática dun debuxante de cómic. A min gústame reinventarme en cada proxecto, e xa sei que soa a tópico, pero iso implica que nalgún momento cara a metade do proxecto tes gana de envialo todo á papeleira. Nada funciona, cres que os teus personaxes non teñen sentido, perdícheste.

Igual hai autores que non se cuestionan tantas parvadas e é un plan envexable, pero outros dubidamos, damos mil voltas, perdemos un montón de tempo… Por iso, volvo sobre os meus pasos despois de Caridad del Río cunha mirada máis refrescada, e iso permíteme facer unha historia na que o referente son eu mesmo. O argumento xira arredor dun debuxante de cómic que morre e vai ao limbo e aí atópase coa morte e ten que convencela para poder volver á vida e recuperar esa derradeira obra que quedou no caixón. Porque el teme que esas 300 páxinas se perdan ou, aínda peor, que quede con elas outro autor. Pois ese é un dos medos que me perseguen desde hai anos; penso: se agora morro, que vai pasar con todo ese traballo que teño no caixón?

Neste libro hai ficción, pero hai realidade tamén, porque o que fago é un retrato de todo o que fun coñecendo no mundo da edición de banda deseñada. É un retrato esaxerado, pero non deixa de ser un retrato e de ter un fondo real.

P. De que fontes bebe Pep Brocal? Cales son as túas influencias?

Realmente todo pode influenciarte. Todo no mundo está aí para ser visto, incorporado á túa propia bagaxe. O cine é moi importante no meu caso, as artes en xeral e o cómic en particular, aínda que o teño ao mesmo nivel que todo o resto.

As miñas influencias foron variando ao longo do tempo, cando eu era un rapaz, pois, claro, Mortadelo e Filemón, que era o que había en España; tamén Tintín, cómic francobelga, algún cómic que che chegaba por publicacións... Ese momento das revistas que xa pasou e que che permitía crear unha visión sobre que querías facer. Cando empezas, dalgunha maneira intentas reproducir, copiar o que xa viches e que che gustou. Pero, como a copia é imperfecta, todo o que achegas, toda esa orixinalidade túa que é a túa incapacidade de facer unha copia perfecta, acaba sendo o que será o teu estilo. Irá configurando a túa maneira de facer as cousas, e así vas atopando un camiño de expresión gráfica, que ao final son os demais os que recoñecen, máis que ti mesmo. E as influencias son cíclicas. Van cambiando co tempo.

Hai pouco regaláronme un libro dos primeiros americanos de 1895 a 1915, os que publicaban na prensa diaria; están Rudolph Dirks e un montón de autores dese momento, que, vistos agora, son do máis moderno e teñen máis de 100 anos de historia. Esas cousas interésanme moito.

P. Sempre tiveches claro que te querías dedicar ao cómic?

Eu tiña claro desde pequeno que quería ser debuxante e ocorréuseme matricularme na facultade de Belas Artes de Barcelona, e aí o de debuxante non está previsto. Hai varias especialidades, pero o debuxo non existe. Podes ser actor, restaurador, pintor, pero non existía a especialidade de debuxo, e pensei «que estou facendo aquí?». Pero pensei tamén «mentres non me boten, sigo», e propúxenme rematar o que empezara. É unha desas cousas que fas na vida e non sabes por que. Eu creo que na vida, ao final, todo se fai por accidente.

P. Que recomendarías dos últimos libros que liches?

Pois na mesiña de noite teño unha novela, Tango satánico, de László Krasznahorkai. Pero vouno combinando con cómics; por exemplo, Kaspar, de Obom, que me gustou moito. Obom interésame, non se parece moito ao que eu fago e aí está a graza. Nos encants (o mercado de segunda man de Barcelona) o último que collín foi unha antoloxía do Papitu, unha revista de antes da Guerra Civil na que traballaban moitos ilustradores. Había moito talento en España xa nese momento; todo iso sabemos como rematou, pero pódese recuperar o seu traballo.

Coa Guerra Civil morre unha sociedade e nace outra totalmente distinta, e é importante que as xeracións máis novas saiban o que supuxo, porque caemos facilmente na tentación de banalizar todo o que sucedeu.

O festival tingue o sábado do xénero xornalístico da man das conversas con autores e autoras no Carrusel BD e nos pódcasts especializados en banda deseñada

A Coruña.— O festival Viñetas desde o Atlántico encheuse este sábado de xornalismo, pola mañá nas entrevistas a autores/as, editores/as e profesionais vencellados ao mundo da banda deseñada na segunda sesión do maratón Pódcast BD con Campamento Kripton, El diario de Kovacs, Freakland e CUAC Cuac FM. Polos seus micros pasaron nomes como os de Raúl García, Pep Brocal, Paulo Monteiro, Sebas Martín, Danay Dana, Xulia Pisón, Carlos González ou o propio director do festival, Manel Cráneo, entre outros.

Foron catro horas de emisión en directo a través da emisora Cuac FM, nas que fixeron un percorrido polas súas carreiras profesionais, ao tempo que profundaron nalgúns detalles de moitas das obras presentes nas exposicións deste ano no festival Viñetas desde o Atlántico.

Sen saír do xénero xornalístico, a tarde pechouse no Viñetas cun carrusel moi especial, un Carrusel BD repleto de microentrevistas realizadas pola xornalista Neves Rodríguez a Jacobo F. S., Danay Dana, Alberto Taracido, Giovanna Lopalco, Sebas Martín e Paulo Monteiro. Unha nova oportunidade de afondar no traballo dalgúns dos protagonistas desta edición do festival.

A xornada do sábado completouse no Viñetas con numerosas presentacións e faladoiros na Rúa BD; entre eles, destacan os vencellados á banda deseñada portuguesa, protagonista da mostra que ocupa a sede colaboradora do Circo de Artesáns, e a organizada pola Asociación Galega de Profesionais da Ilustración (AGPI) arredor do uso da IA xenerativa e ás súas consecuencias neste eido profesional. Neste faladoiro, Chus Rojo e Augusto Metztli expuxeron algunhas das accións informativas e divulgativas que desde esta entidade están a desenvolver para dar a coñecer as consecuencias do uso indiscriminado deste tipo de intelixencia artificial, así como as súas implicacións éticas.

Banda deseñada en Portugal

Nos encontros da tarde, da man do autor e editor Marcos Farrajota, a autora Raquel Costa e o autor e director do Festival de BD de Beja Paulo Monteiro, o público da Rúa BD puido coñecer máis en profundidade a situación da banda deseñada en Portugal. Coincidiron en subliñar o bo momento que vive na actualidade e a diversidade de estilos e a riqueza existente, ao tempo que apostaron pola relevancia de tender lazos co sector en Galicia.

Monteiro destacou que existen máis de 50 editoriais e 200 autores/as do sector en Portugal, ao tempo que contou algúns detalles do Festival de Beja que organiza e que ten xa 21 edicións. Neste momento, tal e como explicaron os relatores, existen no país veciño sete festivais diferentes de banda deseñada e chama a atención o crecemento da banda deseñada para o público máis novo.

Todo isto sucedía na Rúa BD mentres, a escasos metros, na praza de Santo Andrés, a asociación Autobán desenvolvía o seu mercado de autoedición, cunha grande afluencia de público durante toda a xornada.

Sebas Martín protagoniza unha das mostras do Viñetas con memoria social

A Coruña, 15 agosto 2026.- Relata con orgullo que participou en Barcelona na primeira manifestación en defensa do colectivo LGTBI, e é que Sebas Martín ten debuxado desde finais dos anos oitenta historietas orientadas ao público gay en diversas publicacións. Vive a súa realidade con total normalidade e loita por normalizala en todos os ámbitos sociais. Entre os seus múltiples fitos nestes anos de carreira cóntanse o primeiro premio de banda deseñada Serra i Moret ou ter sido redactor xefe da revista especializada en banda deseñada gay Claro que Sí. Coas súas obras Que el fin del mundo
nos coja bailando e La piel como única bandera, Martín estréase no cómic histórico achegándonos á vida de Basilio e Tomaset. Esta historia, que arranca ao final da II República e continúa no exilio en Francia durante a Guerra Civil, forma parte das mostras do Viñetas 2026 presentes no Kiosco Alfonso.

Nos 80 empezabas a colaborar nalgunhas revistas e publicacións de cómic. Traballabas como interiorista e decidiches lanzarte de cheo ao mundo da banda deseñada. Como tomas esa decisión?

Eu tiña moi claro que quería adicarme ao mundo da banda deseñada desde neno; cando lles preguntaban a outros nenos que querían ser e dicían astronauta ou bombeiro, sempre dicía «eu, debuxante de historietas». Pero non sabía por onde saír, eran outros tempos. Eu veño dunha familia que non ten absolutamente nada que ver co mundo da creatividade nin da arte. Empecei a estudar deseño gráfico en Barcelona, na Llotja, a escola de artes e oficios e, de feito, nunca traballei de deseñador gráfico. Atopei mentres estaba estudando un primeiro traballo de interiorista e estiven uns 15 anos traballando, pero non tiña vida. O traballo estaba ben, pero non tiña vida, e a miña verdadeira paixón, que era a banda deseñada, estaba totalmente aparcada. Deixeino todo e probei sorte.

A cousa foi irregular, pero naquel tempo estaban as revistas, onde, facendo pequenas colaboracións nun montón de sitios, podías chegar a final de mes. E así estiven ata mediados dos 90, que foi cando as revistas iniciaron o seu canto de cisne. Todo o mundo pedíache só unha novela gráfica e, claro, con unha soa novela gráfica cada ano non pagas agua, gas e luz e enches a neveira. Así que aí tiven que buscar outro traballo, pero cunha xornada intensiva que me permite estar libre ás 5 da tarde para poder seguir traballando no meu.

Pero desde pequeno tiñas clarísimo que o teu eran as historietas e o debuxo.

Aínda que pareza un pouco melodramático, eu teño unha idade, e de pequeno non había moito papel na casa pero si se mercaban os diarios e eu debuxaba batalliñas nas marxes brancas dos xornais. Na miña casa podías ver o papel de xornal que poñía a miña nai despois de fregar cheo de debuxos meus arredor. No colexio, cando facía unha redacción primaban máis os debuxos que facía para ilustrar a redacción que o texto, e cando debía de ter uns 12 anos, entón non había fotocopias, facía unha historieta semanal que trataba dos compañeiros de colexio e facía varias copias apertando forte con papel de calco.

Así que, iso do fanzine, eu, antes das fotocopias xa o facía. Tíñao moi claro, pero non o entendían, chamábante pintamonas. Estaba ben facelo un anaco, pero non adicarte a isto.

Que influencias artísticas ou creativas tes, máis aló do mundo da banda deseñada?

A nivel narrativo, eu bebo máis da sitcom que da banda deseñada; de feito, cando a xente le as miñas historias di «disto podería facerse unha serie». Fago a escala narrativa por escenas, que se parecen a esas escenas da sitcom que están pensadas para que duren uns 10 minutos para que logo che poñan un par de anuncios. A min gústame que, nas miñas novelas gráficas, aínda que haxa unha continuidade narrativa de 200 páxinas, ti poidas deixar de lelo cada 10 páxinas.

Todo o mundo me pregunta polos grandes autores de banda deseñada LGTBI+, ao ser o que eu fago: por Nazario, por Tom of Finland... O meu tipo de debuxo non ten nada que ver con eles, nin o meu tipo de narrativa, pero se eles non abrisen antes o camiño, eu non estaría aquí. A nivel de estilo eu teño moitas máis referencias na liña clara francobelga. Hai xente que me ten comparado con Jacques Tardi, porque ambienta moito e traballa moito os interiores e iso a min encántame; de feito, é un dos meus autores favoritos xunto a Moebius. Ou aquí, en España, Paco Roca e Pilarín Bayés.

Cal é o teu proceso creativo?

Son moi metódico. Teño unha serie de ideas que gardo nun caixón, ideas sobre as que quero que trate unha historia, e con iso creo unha escala narrativa. Cando teño a escala narrativa con cousas que quero que pasen (que mesmo o fago en papeis que vou colocando nun taboleiro, como se se tratase dunha serie de televisión), entón póñome a escribir un guión técnico, viñeta a viñeta, onde van os personaxes, tipo de plano... E en maiúscula e letra grosa poño os diálogos. Cando teño o guión técnico acabado, empezo a debuxar.

Debuxo sempre a man, lapis en papel de bosquexo DIN A3, porque me resulta especialmente práctico. Paso a tinta en papel Canson vexetal; desta maneira non necesito nin mesa de luz, descansa moito máis a vista e non teño que borrar tampouco. Fágoo con plumiña, mollando a plumiña en tinta chinesa. Conseguín unhas plumiñas que o día que as deixen de fabricar vanme matar. Xa as merco por caixas de 20 en 20.

E escaneo, e o único que fago en dixital é poñer grises cando é branco e negro con grises, e cando é cor, cor. O bo que ten nesta fase o dixital é que non te ensucias e, se tes 20 minutos, podes poñerte a colorear e deixalo.

Gústame moito utilizar o branco e negro con grises, porque funciona moi ben para o tipo de historias que eu fago.

A fase de rotulación faina Iris Bermúdez, de La Cúpula, que é a miña rotulista marabillosa, coa que traballo en continuo contacto. E xa a fase final, a entrega. Que sempre intento que sexa unha novela gráfica de 100 páxinas e se me vai a 300. Parezo un deses directores de cine que non saben facer películas de menos de dúas horas. Vanme saíndo moitas cousas que explicar. Hai un momento no que os personaxes se moven sós. Guíante. Iso pásame moito.

Vaiamos un pouco antes, ao momento no que xorden esas ideas que almacenas no caixón agardando a saír. Cando e como te inspiras para crear as túas novelas gráficas?

Isto é tremendo. O meu fillo dicíame o outro día que tería que vivir polo menos ata os 130 anos para escribir historias con todo o que se me ocorre. Son unha persoa que ten moitas ideas, porque me vou fixando moito no mundo que me rodea. Vou no autobús e vou escoitando unha conversa e digo «isto poderíano dicir estes dous personaxes» ou «de aquí podo tirar do fío e sacar unha historia».

Os meus guións, normalmente, teñen lugar no ano no que os escribo, excepto a saga de La piel como única bandera e Que el fin del mundo nos encuentre bailando. Falo do que sucedeu no último ano, de cousas reais, co cal sempre teño material. Sendo unha persoa aberta ao mundo, sempre tes material. Lembro que hai dous anos no Salón do Cómic de Valencia alguén me preguntou se tiña crises creativas e tiven que ir á Wikipedia a ver que quería dicir iso. Iso das crises creativas non sei o que é.

Pero dicías que coas obras que están en Viñetas nonfoi igual o proceso

Coa miña triloxía da memoria, a chispa da idea tivo outro percorrido. A idea durmía nun caixón desde hai 10 anos porque eu necesitaba madurez profesional para poder desenvolver esta historia que tiña lugar nos últimos días da República no caso do primeiro volume. Falamos ademais dunha historia que está baseada moi libremente nas memorias dun tío meu, do irmán maior de meu pai. Moita da documentación que aparece é de primeira man. De feito, tiña que ser unha soa historia, autoconclusiva, que finaliza o día no que se levantan os fascistas e empeza a guerra civil. Pero moitos lectores querían saber que lles pasaba a eses personaxes e a min tamén se me meteu no corpo o bicho de seguir.

Pensei en facer unha segunda parte, pero, se coa primeira cheguei a 300 páxinas... Quedaba claro que necesitaba máis espazo para que quedase algo ben explicado. Non deixar moitos cabos soltos.

Esta foi a primeira obra que fixen con documentación histórica. Foi o triplo de traballo que unha das miñas creacións convencionais, pero paseino tan ben que agora estou traballando en máis obra de memoria histórica. De feito, este ano gañei o premio Finestres de banda deseñada por esta obra en catalán, a segunda parte, La piel como única bandera. Ademais, cada vez que busco algo atopo máis cousas, tiro do fío e voume animando moitísimo.

Viñetas aposta nesta edición pola memoria social e a memoria histórica como eixos. Que cres que achega a banda deseñada á visión que temos do que sucedeu en España e da loita polos dereitos sociais?

Creo que a banda deseñada ten unha vantaxe sobre outros medios narrativos e é que moita xente, sobre todo xente nova, que no se atrevería cun libro que fale de memoria histórica, porque lle causa certo rexeitamento. Que pensan «isto é un armatoste». No entanto, a banda deseñada entra moi ben polas ilustracións, e por ese burato podemos colarnos para explicar cousas que pasaron e que creo que son moi necesarias, porque, se algo se perdeu neste país, se é que a tivemos algunha vez, é a memoria histórica. Non lembramos o que pasou a moitos niveis. Non só a nivel político, senón tamén agora, por exemplo, a nivel de emigración. Fomos durante moitos anos un país de emigrantes.

Creo que é un deber que temos, o de explicalo. E creo, ademais, que non é só que teñamos a obriga, senón que é que nos apetece a moitos autores. Eu sempre digo que, se corrín diante dos grises nos 70, agora teño o deber de explicalo.

As túas novelas gráficas teñen uns títulos potentes. Trabállalos moito?

É certo que se me dan ben os títulos e que ademais sempre utilizo títulos longos. Dáseme ben, pero tamén é que lles dou moita importancia. Nunha das miñas series, a de Peluche, que é guionista de banda deseñada, fago que el faga eses libros con eses títulos que se me ocorreron e que eu non podo facer. Así polo menos fago as portadas desas novelas gráficas. De feito, xa teño o título da terceira parte da miña saga de memoria histórica.

Podemos ter a primicia?

Si, pódovolo dicir: Solo se recuerdan las heridas. Ocorréuseme porque realmente, aínda que cicatricen, as feridas se lembran, sobre todo as interiores.

A túa carreira centrouse, tal e como ti mesmo contas, no cómic gay. Cres que é necesaria a etiqueta?

Os meus personaxes son gays, pero eu nunca escribín historias dentro do gueto. Os meus protagonistas teñen nais, amigos heteros, curmáns, veciñas...

É un nicho quizais, ou foino durante un tempo para min. O meu editor, Emilio, de La Cúpula, sempre dicía que eu tiña un público quizais máis reducido, pero tremendamente fiel. E iso fixo tamén que se interese pola banda deseñada moita xente do colectivo que non se interesaba porque, á parte do cómic erótico gay, non había historias que explicasen a súa vida cotiá. De súpeto, con estas dúas novelas gráficas sobre a memoria histórica, o público xeneralista decatouse do tipo de historia que explico e moitos están empezando a mercar as miñas novelas anteriores e gústanlles.

Son moi militante, participo en charlas e encontros en defensa do colectivo; de feito, eu vivín a primeira manifestación, sendo moi novo. Hai moitas cousas polas que loitar a todos os niveis, non só dentro do colectivo LGTBI, e estamos a un pasiño de perdelas. Temos que seguir dando leña.

Así que, a etiqueta de banda deseñada gay? Non a rexeito, vexo que me funciona ben, pero non son exclusivo. Os meus libros teñen temática gay, pero non son só para gays, son para todo o mundo. E non son o único autor gay que fai este tipo de banda deseñada. De feito, Ralf König agora converteuse en algo que len máis heteros que gays, e paréceme moi ben.

Ao final o que importan son as historias?

É que ao final o cómic divídese en dúas categorías: bo ou malo. Hai banda deseñada gay moi boa e haina malísima, como de calquera outro tipo. Pero o curioso é que moita xente me di «e por que non te dedicas a facer outro tipo de cómic»? E por que non te dedicas ti, a ver? Se a min me vai ben aquí, por que teño que deixar de facelo? A ver, por que ti te vistes sempre de negro e non te vistes de verde?

Os autores de novela negra fan novela negra porque lles gusta e funcionan ben nela. Acaso teñen que pasar a facer receitarios de cociña?

Cóntanos coa túa mirada o que van atopar os/as visitantes da túa exposición no Kiosco Alfonso.

O que van atopar van ser como dous avances para ver a película, que che entren ganas de ler os dous libros. Son 40 páxinas nas que poderán ver como desenvolvo os diálogos e coñecerán a Basilio e Tomaset. Hai quen me di que xa forma parte da súa familia, mesmo pensan que son uns tíos maiores, que lles están explicando a súa historia. E a xente que sexa do colectivo vai ver que non inventamos nada, que nos anos 30 xa nos daban cincuenta voltas saíndo, atopando lugares, reivindicando, loitando... e verá toda esa Barcelona canalla da República que tiña lugares reseñados en espazos como Le Monde ou o Times porque eran un lugar de referencia, sobre todo para aristócratas e burgueses que buscaban emocións fortes.

E na segunda parte van atopar a historia dun exilio, e falo de como os exiliados que chegaron a Francia pensaban que ían ser recibidos cos brazos abertos e foron confinados no que se chamaba campos de refuxiados, que realmente eran campos de concentración. E desde alí todas as aventuras deste exiliado que é Basilio e como chega a integrarse na sociedade francesa.

Das túas últimas lecturas en banda deseñada, que recomendarías?

Pois podería recomendar moitas pero vou con tres. Anatomía de un esqueleto, de Pep Brocal. Aprendiz de cuervo, a edición integral, de Danide, unha absoluta delicia que me lembra AilladodoutorMoreau mesturado con A revolta dos animais, de Orwell. Diario del Yeti, de Santi Arcas, que, en principio, parece unha historia do Ieti, pero, en realidade, é unha historia urbana.

O autor malagueño protagoniza a mostra da Casa Museo Casares Quiroga coas súas adaptacións das obras de Paul Preston en torno á guerra civil española

A Coruña.— José Pablo García é un dos nomes propios da 29 edición do Viñetas. A mostra ‘La guerra civil’, de Paul Preston, que se pode visitar na Casa Museo Casares Quiroga, inclúe as súas adaptacións de La guerra civil española, La muerte de Guernica e Franco, do historiador británico. García (Málaga, 1982) gañou o premio de Cómic Injuve en 2009. Con Las aventuras de Joselito – El pequeño ruiseñor fixo unha documentada biografía do cantante. Adaptou tamén ao cómic a novela de Javier Cercas Soldados de Salamina e El hijo del chófer, de Jordi Amat. Conversamos con el acerca da súa obra e á súa presenza no festival.

P. Como foron os teus inicios no mundo do cómic? Teño entendido que xa cando eras neno fixeches os teus pinitospereiriños.

Si, eu levo debuxando banda deseñada desde os 6 anos e con apenas 10 anos publicaba nun xornal pequeno, local, El Sol de Antequera, ; ao longo de 30 semanas, publiquei a historia da humanidade en cómic, nada menos. Por sorte, téñoo todo gardado, porque eu falo con moitos autores e perderon moito traballo de épocas temperás porque os seus pais non son tan Dióxenes coma os meus, pero eu teño como 400 páxinas gardadas, arquivadas cronoloxicamente.

Creaba os meus personaxes, facía as miñas tiras. Por suposto, moi influenciado por Mortadelo, por Tintín, Astérix, a típica influencia desa idade.

P. Pódese vivir do mundo do cómic en España no século XXI?

Si, a ver, eu estouno facendo, pero teño muchas dúbidas ao respecto. Por moitos motivos. Son optimista, desde logo, pero cando un libro funciona non sempre sabes por que. Pode ser un simple golpe de sorte, nunca sabes. Neste negocio hai que ter sempre un plan B.

P. En canto ao teu proceso creativo, é similar en encargos como o caso das obras que están na exposición do Viñetas e en proxectos propios como Palindrotiras?

Eu sempre trato de axustarme ao proxecto no que estou, e para iso adapto o estilo de debuxo e o ton, aínda que eu penso que sempre son eu en todas as obras. Hai quen di que non ve o meu estilo, pero eu si o vexo, incluso nas adaptacións de Preston; hai moitas diferenzas entre as dúas primeiras, La guerra civil española e La muerte de Guernica, e a terceira, a de Franco, que é máis caricaturesca e ten toques de humor sutil. Porque tiña moi presente que ler unha biografía dun personaxe como Franco sen que haxa toques que o alixeiren sería demasiado árido.

P. Falamos das adaptacións dunhas obras que son case monumentais. Foi longo o proceso?

Pois non tanto, sobre todo no caso das dúas primeiras obras, nas que había que respectar unha data de entrega, que era duns sete meses. Tiña esa presión e tiven que meter a quinta, mentres que noutras como a de Franco puiden tomalo con máis calma, porque foron uns dous anos.

Pero outras obras que non foron encargos, como a de Palindrotiras, por exemplo, sen presión de ningún tipo, remateina moi rápido porque me divertía moito. Os palíndromos sempre foron a miña paixón, a miña maior afección agora mesmo.

Ao final dei coa fórmula de facer un percorrido polas historias do palindromismo gráfico, un xénero que non existe, claro. Creei unha falsa antoloxía. E unha vez que tiven iso, púxenme a traballar, porque imitar os estilos doutros autores sempre me resultou moi divertido; póñome na pel doutro, coma un actor. Divírteme e resúltame máis estimulante traballar así que manter un estilo concreto.

P. No caso das adaptacións de obras en torno á guerra civil española, mantiveches contacto con Paul Preston ao longo do proceso de traballo?

Non, co primeiro busquei a vida eu soíño. Co segundo, o de Guernica, contactei con el nun par de ocasións.

Divírteme moito a parte da documentación e buscar datos en fontes de todo tipo. En realidade, sobre todo, non buscar en Internet, senón en hemerotecas, arquivos, revistas antigas…, que é onde se atopan as cousas máis valiosas.

P. Desde a túa experiencia, que cres que achega o cómic á visión da memoria histórica?

É moi necesario, e está visto que cada vez máis. Estamos nun momento complexo. Antes, dicir que eras antifascista era unha obviedade, pero xa non é así. Eu creo que un medio como o cómic é moito máis directo que outros. Esa lixeireza e amenidade é beneficiosa á hora de informarse. Sobre todo, nos temas e nas épocas que eu abordei.

P. Os teus libros lense en educación secundaria?

Esa era a idea inicial da editorial, en parte. Adaptar os libros de Paul Preston para chegar a eses públicos. Era algo que non se fixera ata ese momento. Agora xa se fixeron máis adaptacións dese tipo; recentemente unha sobre a mesma temática, de Julián Casanova, España partida en dous [adaptada por Miguel Casanova e Carles Esquembre]. Pero cando o fixemos foi innovador, unha idea da editora que contactou comigo, e eu, cando me puxen a traballar no libro, non tiña moi claro se ía funcionar.

É un proxecto complexo, porque é moitísima información e non podes cribar a maioría, dado que todo é importante e cada paso é fundamental para entender o seguinte, con moitísimos personaxes… Desde dentro, eu tiña todas as dúbidas do mundo, pero ao final resultou que non. A cousa funcionou e é con diferenza o meu libro con maiores vendas.

P. Xustamente no Viñetas presentas Palindrotiras, un libro que non ten nada que ver coa túa obra anterior.

Estareille eternamente agradecido a Ausaider Cómics por apostar por el; era moi arriscado. Hai unha comunidade de palindromistas en España, pero é algo moi de nicho. Somos unhas cen persoas en España que facemos palíndromos e os compartimos entre nós, e autoedítanse libros. Entón, a miña aposta era a de intentar facer mainstream algo totalmente de nicho, con toda a dificultade que iso comporta.

A min os palíndromos gustáronme desde sempre e sempre me resultaron divertidos sonoramente e polas imaxes que xeran, moi estrañas, que xorden pola simetría da frase e de conceptos que nada teñen que ver entre si e que, de repente, son obrigados a entenderse. Sempre vin que había aí materia prima para facer humor gráfico.

Hai uns 20 anos, cando empecei no mundo do cómic, non tiña claro de que falar, que facer, e pensei en facer humor gráfico cos palíndromos. Logo, hai 10 anos abrín unha conta en Twitter na que comecei a comentar a actualidade política e social e pouco a pouco foi gañando seguidores, foise popularizando, algún fíxose viral… Sempre me andou pola cabeza facer un libro con iso.

A primeira idea que tiven foi facer un libriño ilustrado con palíndromos acompañados de viñetas, pero nun momento dado botei o pé adiante e lanceime a un proxecto máis ambicioso. Ocorréuseme a idea do percorrido histórico e pedínlles axuda a dous colaboradores da conta, e a partir de aí xa empecei a traballar.

P. Anímaste a crear un palíndromo da eclipse?

Non, non, non se pode. Hai palabras que están totalmente descartadas, porque con elas non se pode facer un palíndromo, e eclipse é unha delas.

P. E o tema da memoria histórica, apetéceche seguir traballando nesa liña?

Si, si, estou facendo unha cuarta colaboración con Paul Preston, aínda que non podo dicir de que se trata, pero podo avanzar que vai dar que falar. É un tema moi de actualidade, é o único que podo dicir.

P. Que cómics recomendas dos últimos que liches?

Podería recomendar moitos, pero quedo con un, porque é unha barbaridade: El vecino, de Pepo Pérez e Santiago García. Estouno rematando aínda, e está parecéndome un festival gráfico, unha cousa inconmensurable. É a cuarta entrega dunha saga e non ten nada que ver cos outros tres. Amosa todo o que non se vira nos outros: puñadas, batallas..., sempre co humor polo medio.

A terceira xornada do festival tivo un horario especial de peche nos stands da Rúa BD e encheu a mañá de propostas culturais e científicas

A Coruña.— O inevitable protagonismo da eclipse tamén se fixo oco na terceira xornada do Viñetas desde o Atlántico. Así, a programación da Rúa BD do día 12 abriuse coa presentación do libro Einstein, Eddington e a eclipse, de Ana Simões e Ana Matilde Sousa, no mesmo proxecto que Rumo ao eclipse, recente Prémio Nacional de Banda Desenhada en Portugal.

E, sen afastarse do mesmo eido, a autora coruñesa Xulia Pisón ofreceu unha charla baixo o nome Perségueme a ciencia, na que foi debullando a súa carreira profesional e revelando as diferentes formas en que o eido científico e o artístico se foron mesturando nas súas obras ao longo dos anos. Nesta liña, destaca a súa colección de tres volumes de divulgación científica Microalgas. Pisón é unha das autoras participantes na exposición colectiva acerca da eclipse que forma parte da programación do Viñetas e que se pode visitar na Casa das Ciencias ata o 27 de setembro.

Na carpa da Rúa BD non hai descanso, así que, apenas uns minutos despois, o ilustrador francés Troubs —Jean-Mac Troubet— falou do seu traballo, con Jorge Esteban Jorgiot. Na conversa, Troubs destacou o impacto que o seu traballo, xunto con Edmond Baudoin, tivo entre a comunidade migrante, que retrataron primeiro en Ciudad Juárez (México) e logo en Colombia e na fronteira entre Italia e Francia, concretamente no val do río Roya. De feito, lembrou as súas vivencias durante a realización da súa obra Humanos. A Roya é um rio, na que relata como a veciñanza francesa dese val acolleu os migrantes e como foi a súa convivencia. Subliñou o papel que tivo un deles, Cédric, que chegou a albergar no seu terreo a case 200 persoas.

A mañá pechouse coa charla que revisou a traxectoria artística do autor do cartel do Viñetas deste ano, Miguel Robledo. Nesta conversa que mantivo con Henrique Torreiro, o público asistente descubriu todos os detalles da carreira deste polifacético autor ourensán, cunha longa traxectoria no eido da ilustración, a animación, os fanzines e a dirección artística, que se estreou hai un par de anos coa autoría de novela gráfica, da man do guionista David Muñoz, co álbum Territorio.

Na xornada do mércores, as actividades e as casetas da Rúa BD pararon ás 15.00 horas en horario especial no día da eclipse.

Gonzalo Castro destacou a aposta do Goberno de Inés Rey por tecer alianzas entre proxectos culturais e darlle visibilidade ao talento creativo coruñés

A Coruña.— A Casa Museo María Pita acolle desde hoxe a exposición Stons, da ilustradora e autora de banda deseñada coruñesa Xulia Pisón, unha mostra integrada na programación expositiva de Viñetas desde o Atlántico e que forma parte tamén da novena edición do ciclo Elas Son Artistas. A inauguración contou coa participación do concelleiro de Cultura e Turismo, Gonzalo Castro; do director do festival Viñetas desde o Atlántico, Manel Cráneo; da propia artista; e do director artístico e responsable de produción de Elas Son Artistas, Tomi Legido. A xornada completouse cunha actuación musical de MJ Pérez.

A mostra reúne pranchas do novo proxecto autoeditado de cómic de humor de Xulia Pisón e permanecerá aberta ao público ata o vindeiro 27 de setembro. Durante a inauguración, Gonzalo Castro puxo en valor a colaboración entre dous dos programas culturais de referencia da cidade. «Esta confluencia non é simplemente unha suma de programacións. É unha maneira de entender a política cultural, conectando disciplinas, impulsando alianzas e facendo que os proxectos municipais dialoguen entre si para chegar a máis públicos e ofrecer novas oportunidades ás creadoras», sinalou.

O concelleiro destacou tamén o papel de Elas Son Artistas, iniciativa que desde 2018 traballa para reforzar a visibilidade das mulleres creadoras no ámbito cultural, e subliñou a importancia de incorporar a ilustración e a banda deseñada a este espazo de promoción da igualdade. «A igualdade na cultura non consiste unicamente en abrir ocasionalmente unha porta. Consiste en construír condicións de continuidade, recoñecemento, profesionalización e acceso aos espazos de exhibición», afirmou.

Castro salientou ademais a traxectoria de Xulia Pisón, formada na Escola de Arte e Superior de Deseño Pablo Picasso da Coruña e gañadora do primeiro premio do certame Xuventude Crea de Banda Deseñada en 2015. A autora desenvolveu unha carreira que abrangue a ilustración, os fanzines, a divulgación científica e o cómic, con proxectos como Microalgas ou a novela gráfica Irene a porteira, publicada en 2023 xunto ao guionista Óscar Losada. «Xulia non é simplemente unha autora invitada á programación cultural da Coruña. Forma parte da cultura que a cidade produce, da comunidade creativa que debemos acompañar e da xeración que está ampliando as linguaxes da banda deseñada galega», destacou o edil.

A exposición intégrase no programa de Viñetas desde o Atlántico, que desenvolverá a súa semana central entre os días 10 e 16 de agosto, mais que amplía a súa presenza na cidade a través dunha programación expositiva distribuída en diferentes equipamentos culturais municipais.

Neste sentido, o Goberno de Inés Rey continúa apostando por converter as casas museo municipais en espazos dinámicos de creación contemporánea. «Queremos que as Casas Museo sexan espazos vivos, lugares onde a memoria converse coa creación actual, onde o patrimonio se abra a novas miradas e onde artistas e cidadanía poidan encontrarse», lembrou Gonzalo Castro.

A colaboración entre Viñetas desde o Atlántico e Elas Son Artistas reforza a estratexia municipal de promover proxectos transversais que favorezan o encontro entre disciplinas, públicos e creadoras, consolidando A Coruña como unha das principais referencias culturais de Galicia.

Oito autorías con veteranos como Bryan Talbot e Mary M.Talbot que traerán as súas novelas gráficas históricas á exposición
Viñetas con memoria social

A Coruña.- Viñetas desde o Atlántico pecha o seu elenco definitivo de protagonistas para esta edición de 2026 con un desembarco de autoras e autores internacionais procedentes de Gran Bretaña, Francia, Cuba e Portugal. Deste xeito, a longa listaxe de creadoras e creadores presentes no festival complétase cos nomes de Bryan Talbot e Mary M. Talbot, Lisa Lugrin, Clément Xavier, Jean-Marc Troubet (Troubs), Edmond Baudoin, Danay Dana e Paulo Monteiro.

A que é xa a 29ª edición do evento completa unha lista de creadoras e creadores de primeiro nivel que se suman aos máis de 60 xa desvelados. O director do festival, Manel Cráneo, destaca a importancia deste incremento de convidados, que acada o récord de internacionais presentes na sección oficial do festival. Cráneo fai fincapé na versatilidade dos estilos gráficos que conflúen en intereses comúns por ser unha selección de autorías con traballos arredor da memoria histórica e os dereitos sociais.

Con este anuncio, o festival reafirma o seu compromiso coa calidade e pola imprescindible conxugación do talento local e internacional nunha cita que xa se consolidou como un referente no mundo da banda deseñada en España. Con máis de 70 creadores e creadoras, 24 exposicións e máis dun centenar de actividades o Viñetas desde o Atlántico, que xa inaugurou o pasado 3 de xullo a súa primeira mostra na Casa das Ciencias, manterá unha intensa programación na que a eclipse e a memoria social terán especial protagonismo.

Bryan Talbot (Wigan, Lancashire, Inglaterra, 1952) é dun grandes nomes da banda deseñada británica e internacional. Comezou no mundo do cómic underground e publicou por entregas Las aventuras de Luther Arkwright, considerada unha das primeiras novelas gráficas británicas. Colaborou na revista 2000AD, ademais de páxinas para Judge Dredd e debuxando historias escritas por Alan Moore; nos noventa comezou a traballar para o mercado norteamericano, en series como Hellblazer, Batman: Legends ofthe Dark Knight e The Sandman, con Neil Gaiman. Entre as súas novelas gráficas está El cuento de una rata mala, Alice in Sunderland ou El corazón del imperio.

Mary M. Talbot (Wigan, Lancashire, Inglaterra, 1954), é profesora de Lingua e Cultura na Universidade de Sunderland, e autora de artigos académicos sobre poder, xénero e linguaxe. En 2012 escribiu a novela gráfica La niña de sus ojos, que debuxou Bryan Talbot. Conxuntamente con Bryan escribiu ademais SallyHeathcote. Sufragista. Con Bryan Talbot ao debuxo tamén, publicou as novelas gráficas La Virgen Roja e Lluvia. En breve publicarán Lo! An amazon! sobre a vida de Mary Wollstonecraft.

Con La Virgen Roja e Sally Heathcote. Sufragista, obras protagonistas da mostra Loita sindical feminista europea no Kiosco Alfonso, os Talbot (compañeiros de vida e artísiticos) retratan figuras femininas que fixeron avanzar os dereitos da muller e da sociedade na Francia do século XIX e na Inglaterra de principios do XX.

Lisa Lugrin (Thonon-les-Bains, Francia, 1983) estudou antropoloxía e cinema e diplomouse na Escola de BD de Angoulême. Conxuntamente co seu compañeiro de viaxe Clément Xavier (Maputo, Mozambique, 1981), que tamén estudou na Escola de BD de Angoulême, fundou Na Éditions. Ambos foron acollidos en residencia na Maison des Auteurs de Angoulême e participaron na obra colectiva Afghanistan (2011). En 2015, recibiron o premio Revelación no Festival de Angoulême por Yékini, le roi des arènes. Como guionistas, asinaron de forma conxunta a adaptación á BD de Une histoire populaire de la France e os álbums Washing-Town e WacoHorror: Elizabeth Freeman, l’infiltrée. Ademais de realizaren algúns traballos en solitario, en 2016 publicaron conxuntamente en Francia Geronimo, mémoires d’un résistant apache, e en 2025, Le lion de Guantánamo. Na súa obra Jiujitsufragistas, que estará presente na planta baixa do Kiosco Alfonso contan a historia de Edith Garrud, considerada a primeira formadora en autodefensa feminista; ante a violencia que sufrían as manifestantes sufraxistas no Londres de 1910, adestrou en jiu-jitsu as gardacostas de Emmeline Pankhurst

Jean-Marc Troubet, Troubs (Pessac, Francia, 1969), estudou Belas Artes. Vinculado á BD xornalística ou de realismo social, a partir dos seus cadernos de viaxe. É especialmente salientable a súa colaboración co tamén debuxante Edmond Baudoin (Niza, Francia, 1943) autor que estudou na Escola de Artes Decorativas de Niza. Colaborou en históricas revistas de BD como Pilote, (À Suivre) e L’Écho des Savanes. Gañou o premio Alph-Art do Festival de Angoulême en 1992 e 1997. Ten traballado con guionistas, como a escritora Fred Vargas (Los cuatro ríos, galardoado co premio ao mellor guión en Angoulême, e El vendedor de estropajos).

En Humanos. A Roya é um Rio que protagoniza a mostra da Casa Museo Picasso, centráronse en retratar a situación existente no val do Roya (situado entre Francia e Italia) para os inmigrantes chegados a Europa a través do Mediterráneo.

Paulo Monteiro (Vila Nova de Gaia, Portugal, 1967) é un autor polifacético, que ten feito BD, ilustración, pintura e poesía. O seu libro O amor infinito que te tenho e outras histórias obtivo o premio Melhor Álbum Nacional no Festival Internacional de Banda Desenhada da Amadora. Desde 2005 é director da Bedeteca de Beja e do Festival Internacional de Banda Desenhada de Beja; coordinou as revistas Splaft! e Venham +5. Ten participado enpublicacións antolóxicas de cómic, como Humanus e Virar a Página, e en revistas como Efeméride, Baltic Comics Magazine ou Stripburger.

Danay Díaz López, Danay Dana (A Habana, Cuba, 1983) estudou animación e artes plásticas na Academia Nacional de Belas Artes, na súa cidade natal. Afincada en Zaragoza, como autora de BD, ten colaborado coa revista Thermozero. O seu primeiro libro de BD é La maldición de los Heredia, co que obtivo o Premio ao Mellor Guión e o Premio á Mellor Obra Aragonesa no Salón do Cómic de Zaragoza.

Todos eles estarán na Coruña ao longo da semana central do festival, do 10 ao 16 de agosto, na que os visitantes do Viñetas poderán desfrutar, das exposicións e tamén de propostas variadas nas diferentes seccións do festival, pensadas para todos os públicos e intereses: Viñetas Show, Viñetas Mini, Rúa BD, Viñetas Pro, Viñetas Biblio e Viñetas Inclusivas.

A peza, obra do autor ourensán Miguel Robledo, foi presentada no Comic Barcelona

A semana central do festival será do 10 ao 16 de agosto

A Coruña, 15 de maio de 2026.- O concelleiro de Cultura da Coruña, Gonzalo Castro, e o director do festival Viñetas desde o Atlántico, Manel Cráneo, presentaron esta tarde o cartel da que será a 29ª edición deste evento, deseñado polo autor galego Miguel Robledo. A peza representa a eclipse total de Sol -que coincidirá na cidade coa celebración do festival-, así como a memoria social cunha escolla de personaxes populares da banda deseñada e da animación. A semana central do evento será do 10 ao 16 de agosto, aínda que parte da súa programación se estenderá dende o mes de xuño ata finais de setembro.

O acto de presentación desenvolveuse no stand institucional de promoción da banda deseñada galega dentro do festival Comic Barcelona, que se celebra esta fin de semana na capital catalá. Alí estiveron un avance dos convidados desta nova edición do Viñetas: Pep Brocal, José Pablo García e Sebas Martín.

O concelleiro de Cultura destacou na presentación que desde o equipo de traballo do festival se traballou “intensamente para construír un encontro cada vez máis rico e diverso, que ofreza propostas atractivas e de calidade para o público xeral da man de grandes figuras do mundo da banda deseñada galega, española e internacional. Voces artísticas que marcan a historia e a actualidade da banda deseñada no mundo”. “Grazas ao impulso dado desde o Goberno de Inés Rey, o Viñetas é hoxe mais atractivo ca nunca, tanto para editoriais como para autores de banda deseñada, grazas a unha programación descentralizada que permite á cidadania e aos visitantes participar en exposicións e actos de primeiro nivel mundial”, apuntou Castro.

Pola súa banda, o director do Viñetas desde o Atlántico explicou que este ano se consolida a nova etapa do festival, na que se está poñendo especial atención na inclusividade e nas temáticas sociais. O cómic español estará ben representado, coma sempre, aumentará a participación do panorama autoral galego e tamén haberá un incremento de nomes internacionais, que se irán desvelando nos vindeiros meses. Cráneo fixo fincapé na fortísima aposta que o salón fai polos creadores e creadoras galegos e na coidada selección dos eixos temáticos e da proposta artística das diferentes exposicións, que se desvelarán cando se aproximen as datas dun evento que está na fronteira das tres décadas de existencia.

Avance de nomes do programa

Viñetas desde o Atlántico volve optar para o deseño e execución da súa imaxe no 2026 por un autor galego. Neste caso, Miguel Robledo, un creador ourensán que conta cunha longa e consolidada traxectoria no eido da banda deseñada, ademais de como ilustrador de obras literarias e cunha extensa experiencia en revistas como Golfiño, Mister K ou BD Banda.

O salón contará tamén con relevantes figuras do panorama da banda deseñada en España, como Pep Brocal. O autor manexouse con mestría ao longo da súa extensa carreira en rexistros tan diversos como o humor, as reflexións sobre o sentido da vida, a humanidade ou as causas sociais, para alén dunha exitosa e próspera produción editorial na banda deseñada infantil. Entre os seus títulos poden destacarse ‘Cosmonauta’, ‘Inframundo’, a adaptación da novela ‘Taxi’ ou a recente ‘Caridad del Río’, baseada na vida da espía soviética Caridad Mercader.

Outros dos convidados será o tamén catalán Sebas Martín, máximo representante do cómic LGTBI+ na banda deseñada estatal. Estará presente no festival para presentar as súas obras ‘Que el fin del mundo nos encuentre bailando’ e ‘La piel como única bandera’, que abordan a homosexualidade na Guerra Civil e na posguerra.

José Pablo García será outro dos convidados para esta edición. Coa súa recente publicación ‘Palindrotiras’ está causando sensación entre a crítica e os lectores grazas ao seu dominio do humor e das diferentes técnicas de debuxo. O autor malagueño colleitou xa antes éxito coas súas adaptacións á novela gráfica das obras de Paul Preston sobre a Guerra Civil e sobre Franco, así como a de ‘Soldados de Salamina’, de Javier Cercas; todas elas suman milleiros de exemplares vendidos en múltiples reedicións.

Entre os nomes propios do festival destaca tamén o da galega Xulia Pisón, que contará con unha exposición na Casa Museo María Pita en colaboración co festival Elas son artistas. A autora coruñesa é responsable, entre outros moitos títulos na súa carreira, da serie de tres volumes de divulgación científica ‘Microalgas’.